Facts & Figures: versiun actualisada e cumplettada

INTENT - Per satisfar ad in basegn d'infurmaziun pli e pli grond e per facilitar e raziunalisar la lavur d'infurmaziun, assegnada formalmain a la Lia Rumantscha dapi il1986, ha l'Uniun da tetg per il mantegniment e la promoziun dal rumantsch publitgà il 1996 ina broschura d'infurmaziun sut il titel Facts & Figures. Retorumantsch, realisada en las quatter linguas naziunalas ed en englais.
Ediziun 2004 - 8 onns suenter l'emprima ediziun e ussa cumparida la segunda ediziun dar cudeschet, puspè en las tschintg linguas surmenziunadas, sut il titel Facts & Figures. Rumantsch.
I sa tracta d'ina versiun actualisada e cumplettada cun numerus chapitels ed aspects dar mund rumantsch.
CUNTEGN - Il cudeschet cumpiglia 106 paginas (versiun 1996:62). Il stadi d'infurmaziun correspunda a quel da la fin da settember 2004. Ils eveniments e las decisiuns succedids suenter quella data n'han betg pli pudì vegnir resguardads en questa ediziun, els vegnan però integrads en la publicaziun online.
Las infurmaziuns cuntegnidas en quest'ovra sa basan per gronda part sin publicaziuns tenor las indicaziuns bibliograficas, agiuntadas als singuls chapitels.
Facts & Figures cuntegna, en ina furma concisa, las infurmaziuns da basa davart la lingua, cultura e vita rumantscha. Il lectur e la lectura, indigens u esters, interessads al rumantsch survegnan qua ina survista generala da tut quai che curra e passa en la Rumantschia: da la situaziun dal rumantsch entaifer las linguas neolatinas e las numerusas minoritads linguisticas en l'Europa, da l'istorgia dal rumantsch dapi la conquista da las Alps reticas tras ils Romans (15 a.C.), da la situaziun geografica e geolinguistica dal rumantsch en Svizra ed en il Grischun, da la situaziun linguistica, economica e giuridica actuala dar rumantsch, dals curs da lingua e da la scolaziun da creschids, da las uniuns regiunalas e surregiunalas rumantschas sco era dar rumantsch grischun.
INNOVAZIUNS PRINCIPALAS - La versiun 2004 da Facts & Figures cuntegn blers elements novs en confrunt cun quella dal 1996. L'innovaziun principala reguarda il chapitel: -Champ dal diever dal rumantsch" che cumpiglia 34 paginas (48-81), pia bunamain 1/3 da l'entir cudeschet. Quest chapitel dat ina buna survista davart l'adiever dal rumantsch en tut ils secturs pussaivels da la vita da mintgadi: en scola, sin il plaun giuridic federal, chantunal e communal, en l'administraziun ed ils servetschs publics, en ils meds da massa stampads ed electronics, en ils meds da communicaziun moderns (internet, videos, natel, e.a.), en il sectur cultural sco era en il sectur economic.
Era il chapitel deditgà a l'adiever dal rumantsch en il sectur cultural (71-81) è vegnì cumplettà considerablamain. L'infurmaziun, limitada en l'ediziun 1996 a la litteratura "classica" ed ad intgins usits, è vegnida extendida qua cun aspects da la litteratura d'uffants e giuvenils, da la musica e dal chant, dal teater, film e cabaret, d'activitads culturalas e d'instituziuns e bibliotecas che tegnan quint dal rumantsch. In ulteriur aspect innovativ èn ils numerus links a las paginas d'internet da las pli diversas organisaziuns ed instituziuns, dad uffizis e privats. Ils links cumparan mintgamai a l'intern dal text ed a la fin dar cudeschet (p. 105) en successiun alfabetica.
La bibliografia, primara e secundara, agiuntada en l'emprima ediziun dal 1996 a la fin dal cudeschet, è vegnida repartida (e cumplettada) en questa segunda ediziun mintgamai a la fin dals singuls chapitels.
Enstagl d'in epilog pon il lectur e la lectura da Facts & Figures leger duas (versiun rumantscha: trais) poesias che cuntegnan mintgamai ina ferma simbolica: "Tamangur" da Peider Lansel, "AI pievel romontsch" da Giachen Hasper Muoth, "Unics" da la gruppa da rock "Passiunai" (text: Pascal Gamboni). 
VERSIUNS ONLlNE - Facts & Figures vegn publitgà en tuttas tschintg linguas integralmain sin internet (pdf). Las versiuns online permettan d'adattar, da curreger u da cumplettar las infurmaziuns tenor basegn. Il link per il Facts & Figures online chattais Vus sut: www.liarumantscha.ch.
VENDITA - Facts & Figures po vegnir retratg da la Lia Rumantscha, Via da la Plessur 47, 7001 Cuira, tel 081 258 32 22, fax. 081 '258 3'2 '23, vendita@rumantsch.ch.

[Pagina rumantscha]