La pulenta en il taglier nun è anc manipulada geneticamain

(anr) Ils trais impurtants mulins en Svizra, che molan pulenta da cuschinar da tuttas guisas, han certificats che dian: Lur pulenta n’è betg manipulada geneticamain. Ils muliners importan la uschenumnada pulenta da «Plata» ord l’Argentinia. Auter statti cun la pulenta resp. il tirc ch’è destinà per ils parsepens u begls dals animals da niz. La semenza e la producziun da tirc indigen è sa chapescha betg pertutgada e libra da manipulaziuns geneticas. Il tirc da «Novartis» importà è dentant midà geneticamain. Tuttina, las relaziuns cun pavel da tirc èn anc sontgas cumpareglià cun ils pertschients da pavel da soja che vegnan importads. 

Stentas da l’uniun purila 
En ils Stadis Unids vegnan plantadas 11 differentas sorts tirc manipulà geneticamain. Il tirc è manipulà per ch’el saja resistent encunter tscherts parasits u schizunt encunter erbicids (chemicalias che impedeschan zerclim). Il tirc da «Novartis» che la Confederaziun ha lubì per l’import na dastga betg vegnir semnà en Svizra. Sco l’anr ha intervegnì tar l’Uniun purila svizra (UPS) derivan ca. 50 000 tonnas tirc da pavel dals Stadis Unids. Las autras 200 000 tonnas vegnan cultivadas en Svizra. Il tirc importà saja problematic, era sch’i na saja forsa betg tut tirc manipulà. Sche mo in zichel tirc manipulà sa maschaidia dentant cun tirc normal alura inditgeschan ils tests gia che la rauba saja tartagnada, declera Josef Wüest da l’UPS. Enfin uss dettia sulet tests «qualitativs», che dian pia sch’insatge cuntegna materia manipulada. Tests «quantitativs» na datti betg anc. Quels pudessan inditgar quant da la rauba che saja manipulada geneticamain. L’uniun purila sa sprovia uss da remplazzar il tirc american cun tirc da l’Europa, nua ch’i saja anc pli tgunsch pussaivel da cumprar tirc liber da manipulaziuns geneticas. Ma il tirc europeic saja sa chapescha pli char. 

Sulet garanzia tar charn da bio 
«Intgins consuments han tema, e questa tema stuain nus prender serius», di Wüest. Perquai veglia l’uniun pussibilitar da producir charn, ovs ed auters products dad animals che na sajan betg vegnids pavlads cun plantas manipuladas. Quai saja fitg difficil e sa restrenschia uss sulet sin la producziun biologica. Là eviteschian ins che ils animals vegnian en contact cun pavel manipulà. Era tar la producziun integrada saja la tematica vegnida discutada. En la producziun integrada na saja dentant betg pussaivel da dar garanzias. Wüest renda attent che la soja derivia per pli che 95 pertschient da l’exteriur. Là è la problematica anc bler pli marcanta. Soja vegn dada oravant tut a giaglinas e portgs, ma era a la biestga. 

Il chaschiel da quagl prest mo pli en Svizra? 
En l’exteriur vegn duvrà per la producziun da chaschiel savens encims da bacterias midadas cun agid da la tecnologia da gens. En Svizra fissan quests encims er lubids dapi 1988. En noss pajais vegnia dentant duvrà vinavant il quagl tradiziunal tenor ina cunvegna voluntaria.

Suenter la charn la pulenta sin il taglier?
Ils trais gronds mulins da pulenta en Svizra inditgeschan tuts ch’els lavuran be cun pulenta na manipulada, la pulenta «Plata» da l’Argentinia. Els survegnan mintgamai certificats che garanteschan che la semenza saja libra da sems midads. Il mulin a Steinen inditgescha ch’ins laschia mintgamai analisar la rauba importada. Era il mulin Zwicky SA a Müllheim-Wigoltingen proceda en medema guisa. Enfin uss n’hajan ins per cletg mai stuì constatar tar ils tests che la pulenta fiss stada tartagnada. En la «Stadtmühle» a Turitg vegnia fatg emprovas da controlla. Il responsabel da Turitg fa dentant era attent sin la problematica dals tests. En tuts trais mulins remartgeschan ins ch’i na saja fin uss betg enconuschent che il tirc da «Plata» vegnia substituì cun ina sort manipulada geneticamain. I sa tractia qua era dad ina sort da tirc dir. Ma sch’i vegniss in di adaquella, alura na pudessan ins strusch sa dustar encunter quai.