L’autura che ha scrit la pli renumada istorgia 

(anr/vi) Oz avant 100 onns è Johanna Spyri morta. Nagin scriptur svizzer po sa mesirar cun ella. Era en l’exteriur na chattan ins strusch auturs ed auturas che han scrit ina ovra uschè renumada. Sia istorgia da «Heidi» è vegnida translatada en 50 linguas. Il cudesch ha cuntanschì ina ediziun totala da 50 milliuns exemplars. Ina pitschna mattetta è uschia daventada la pli enconuschenta Grischuna dal mund. 

Relaziun cun il Grischun
Spyri è naschida l’onn 1827 a Hirzel en il chantun da Turitg. Ses num da matta è Johanna Louise Heusser. Ella è stada il quart da sis uffants. Ses bab era medi, chirurg e tgirava malsauns da spiert. La mamma, Meta Schweizer, era poeta ed ha scrit chanzuns religiusas. 
Entras il leger ha Johanna pudì sa distatgar da las ideas pietisticas da sia mamma. Ella aveva gia avant la maridaglia contact cun scripturs sco p. ex. cun Conrad Ferdinand Meyer. Johanna ha era emprendì d’enconuscher gia baud las mattas da la famiglia von Flugi da Cuira. Entras ellas èn creschids ils lioms cun il Grischun e la giuvna Turitgaisa ha pudì visitar pliras giadas sias cumpognas a Cuira. In frar da Johanna Spyri ha pli tard maridà Regina von Flugi. 

Johanna Spyri è morta avant 100 onns
La culissa per Heidi Hanna Hosli da Cuira è stada in’ulteriura buna amia da Johanna. Hosli ha maridà in um da la famiglia von Salis ed il pèr ha vivì a Jenins. Là è Johanna Spyri era stada a far visitas. La cuntrada dal Signuradi è pli tard daventada la culissa per l’istorgia da «Heidi». 
Ils culms è la natira sto esser stà insatge fitg impurtant per Johanna Spyri. Adina è ella turnada en il Grischun u en autras regiuns muntagnardas. Era en l’Engiadina ed a Fideris ha ella pli tard fatg pliras curas. Ella è gugent ida a chaminar. En ina brev da Cuira scriva ella ch’i fetschia uschè bain da pudair ir atras la natira. 
Il 1852 marida ella il giurist e redactur Johann Bernhard Spyri. Els abiteschan a Turitg. Malgrà buns ed intensivs contacts en la societad da Turitg e cun differents auturs sa senta Spyri isolada e survegn ina greva depressiun. Il sulet remedi è il return tar la cardientscha. 

Autras istorgias ord l’Engiadina 
L’emprima istorgia publitgescha Johanna Spyri cun 44 onns. Igl è «Ein Blatt auf Vrony’s Grab». L’istorgia vegn edida mez anonima. Suenter suondan ulteriurs raquints per creschids. 1878 cumparan las emprimas duas istorgias d’uffants. Dus onns pli tard vegn l’emprima part da «Heidi» edida. Sco adina signescha l’autura l’istorgia betg directamain cun ses num, mabain cun indicaziuns codifitgadas. «Heidi’s Lehr- und Wanderjahre» daventa immediat in grond success e gia in onn pli tard cuntinuescha l’istorgia cun «Heidi kann brauchen was es gelernt hat». Quella giada metta l’autura ses vair num sutvi. 
Spyri ha scrit anc autras istorgias che sa splegan en il Grischun: «Schloss Wildenstein», «Am Silser und am Gardasee», «Moni der Geissbub», «Cromelin und Capella». Ils lieus da questas istorgias sa chattan en l’Engiadina, en il Puschlav u sin il Bernina. Malgrà l’ambient rumantsch ha Johanna Spyri adina dà nums tudestgs a las figuras en questas istorgias.