«Dragan & Madlaina»
In’istorgia d’in’amur strusch acceptabla

(anr/pap) Ier è vegnì preschentà a las medias a Turitg il film televisiv da SF DRS «Dragan & Madlaina» ch’il reschissur Kaspar Kasics ha realisà sin basa d’in’istorgia da Linard Bardill. Il film quinta da l’amur tragica tranter il desertur serb Dragan e la Naira svizra Madlaina. Ina chadaina che siglia adina puspè da la roda – e mintga giada chaschuna quai mauns tschufs – uschia cumenza «Dragan & Madlaina». Il velo da Madlaina na funcziuna betg, precis uschè pauc sco la vita privata da la giuvna Naira da stgars 16 onns che viva a Turitg. Ella na chatta betg la storta cun la lavur ed anc main cun ils geniturs adoptivs. In bel di inscuntra ella a chasa in giuven serb che lavura tar els sco pictur. Quai è Dragan, in Serb, che ha tschernì la Svizra sco pajais d’asil. El è desertur, el è numnadamain fugì da la guerra cunter ils Albanais, ina guerra che n’è betg «sia guerra» sco ch’el punctuescha adina puspè. En Svizra però na po’l restar, perquai che las autoritads federalas na al dattan l’asil giavischà. Entant s’èn Madlaina ed el inamurads. Ed uschia cumenza per el ina segunda fugia, la fugia ord la Svizra e la fugia ord si’amur nunpussaivla per Madlaina. 

La tragica da la communicaziun
Cun (per in road-movie) surprendentamain pauc’acziun maina Kasics ses public en moda fina e persvadenta tras l’amur da Dragan e Madlaina ed ils conflicts che naschan da quella uniun uschè difficila e nunpussaivla. Kasics mussa en situaziuns impurtantas adina puspè mo las fatschas ed en quellas fatschas la desperaziun e la resignaziun davart la nunpussaivladad da communitgar e da dir quai che fiss necessari. Ils dialogs èn curts e savens fitg sitgs. Els zuppan dapli che quai ch’els gidan a sclerir u mitigiar la situaziun. Che Dragan na vegn betg chapì pudess’ins declerar cun ses tudestg rudimentar. Che Madlaina na chatta nagina chapientscha tar bab e mamma n’è betg pli in problem da la lingua, mabain in da la moda da communitgar e da dar vusch e pled a quai che giascha en l’intern e che turmenta l’olma. Uschia na quinta il film da Kasics/Bardill mo d’in’amur impussibla, mabain er d’ina societad che n’è betg capabla da communitgar. E quai è tragic e tutga il viv. Accumpagnada vegn l’acziun d’ina musica moderna, ma fina (cumponida da Kasics sez) ch’è adina sin l’autezza da quai che capita. 

La demistificaziun da la vita
Viver lur amur per tut pretsch, quai daventa la ferma persvasiun da Madlaina. Ed ella craja (forsa stuess ins scriver anc) vi da la forza magica da l’amur. Ma quai che ses geniturs mussan mintga di è plitgunsch il cuntrari da las fantasias ed ideas da Madlaina. E cur che la nona si a Maton (nua ch’els dus sa zuppan suenter il verdict negativ da las autoritads d’immigraziun turitgaisas) di ch’ella n’haja mai amà il non, mabain in auter, rumpa per Madlaina in mund sc’in vas che croda per terra. La demistificaziun da la vita dals creschids è perfetga. Malgrà in panorama idillic è la vita – schizunt si a Maton – tut auter che quai. E la decisiun definitiva da bandunar quel pajais uschè crudel e pauc amiaivel vegn facilità da Corro (giugà d’Andrea Zogg) che prova – sturn e chalirà sco ch’el è quella notg – da prender Madlaina cun forza. 

Ina fin per la televisiun
L’istorgia haja el atgnamain scrit avant var 5 onns per ils dis da litteratura a Domat, ha manegià Linard Bardill. Lura però haja el realisà che quella tematica saja memia gronda per in’istorgia uschè curta ed el haja cumenzà a metter tiers la fin – quella part che saja stada previsa per il Premi term bel – er il cumenzament. Ed ord quai saja a la fin naschida l’idea da far in film. Per il film hai però dà tschertas adattaziuns, p. ex. tar ils dialogs. «Ils dialogs da Bardill avain nus stuì modernisar ed adattar ad in linguatg da la giuventetgna urbana d’ozendi», ha punctuà Jennifer Mulinde-Schmid che ha giugà la rolla da Madlaina. «Quai che Bardill ha scrit n’è betg il linguatg che nus duvrassan en quellas situaziuns. Ed uschia avain nus stgaffì (e dastgà stgaffir) noss agens dialogs pli autentics.» Ma er la fin ha prendì in’autra fin. Ch’il film fineschia uschia sco ch’el finescha ussa saja en l’emprima lingia il giavisch da la televisiun, ha ditg Kasics sin dumonda. Sia fin fiss stada ina fin bler pli averta, ma la televisiun n’hai jau betg acceptà quai. Dal rest: Da vesair è «Dragan & Madlaina» ils 3 d’october 2001 a las 20.00 sin SF2.