Diagnosa tumor dal tscharvè
Cur ch’in uffant normal daventa tuttenina in «cas particular»

Dad Oscar Eckhardt

Mo in da dus milliuns uffants patescha da la malsogna numnada dals spezialists Craniopharyngeom. Tge consequenzas che quest tumor benign en il tscharvè po avair per in uffant descriva il cudesch da Jürg B. «Diagnose Hirntumor» – quai è l’autobiografia d’in giuven uman, il qual vegn confruntà en la vegliadetgna dad otg onns cun la diagnosa desastrusa. Enstagl d’ina bell’uffanza ed onns da giuventetgna senza quitads daventa centrala per el la malsogna, las operaziuns e las consequenzas da quellas. En ses cudesch ch’el publitgescha en ediziun privata elavurescha l’autur grischun Jürg B. quel temp passà.
A l’entschatta dal cudesch stat Jürg B., in mat dad otg onns, che s’ha sviluppà da maniera ch’el fa plaschair a tuts. En scola dat el en egl causa ch’el ha blers differents interess ed ina intelligenza sur la media. Tuttenina però sa mida il mattatsch cuntent e daventa in uffant che sa vilenta spert. Savens na sa senta’l bain, ha da vomitar e mal il chau. Ina visita tar il medi d’uffants ha per consequenza ch’el vegn manà sco cas urgent tar il medi dals egls e da là directamain en l’ospital chantunal. Ed en quel mument, da l’onn 1975, entschaivan las suffrientschas e tribulaziuns da Jürg B.
L’autur mussa cleramain che la malsogna, il tumor da tscharvè benign, è mo ina part da tut il patiment da Jürg B. Igl entschaiva uss en sia vita il temp da l’intschertezza e tema, durant il qual ils spezialists nun han il sentiment fin necessari per prender resguard als basegns d’in uffant. Uschia taglian els giu p. ex. tut ils chavels dal mat avant ina operaziun, er sche quai nun avess gnanc fatg basegn, ed ils auters uffants fan alura beffa dad el.
Mo causa ch’ils geniturs insistan vegn visità l’uffant finalmain a Turitg nua ch’ins po far grazia a las pli novas enconuschientschas la dretga diagnosa. Cun in’operaziun vegn allontanà il tumor. Questa nova situaziun en sasez positiva ha dentant consequenzas fatalas. Il fatg ch’ins ha stuì operar davent er parts da l’ipofisa provochescha in ferm disturbi da l’equiliber ormonal. Dapi quella giada sto prender Jürg B. medicaments che procura ch’il gnirunchel funcziuna endretg e ch’el na secretescha memia blera aua or dal corp. Durant ils proxims 20 onns collabescha in pèr giadas l’equiliber idric da ses corp e be cun stenta po el vegnir salvà da la desidrataziun. Uschia daventa’l senza vulair adina dapli in spezialist per dumondas ormonalas.
Las consequenzas corporalas èn dentant mo in aspect da blers. Il cudesch numna er las consequenzas socialas che la malsogna ha per la persuna Jürg B. Causa sia malsogna na po el far la scolaziun ch’el avess giavischà. Ils scolasts han mo pauca u nagin’encletga per el. Suenter l’emprendissadi ch’el ha fatg cun success na chatta’l nagina plazza da lavur. El daventa dependent d’assicuranzas socialas. Per na laschar passar il temp custaivel senza far nagut sa scola el vinavant. Tar las proximas annunzias per ina plazza da lavur na survegn el quellas perquai ch’igl ha num ch’el saja «memia qualifitgà».
L’istorgia da la vita da Jürg B. nun è nagina atgisa directa, ella numna mo quai ch’ins na po per part pli midar. Jürg B. na simplifitgescha er betg, el differenziescha conscienziusamain e  constatescha p. ex. che bler fiss oz auter che quella giada, cur ch’el era in uffant. E tuttina è l’istorgia da sia vita er ina sort atgisa. Co tracta la societad umans che pateschan d’ina malsogna ch’ins na vesa betg? Èsi raschunaivel che tscherts patruns da lavur n’engaschan betg persunas «malsaunas» – per consequenza ston quellas persunas vegnir sustegnidas cun daners publics da las assicuranzas socialas? Èsi giustificabel ch’in uman abel da lavurar e che avess er la voluntad da lavurar na chatta nagina lavur – ch’el vegn perfin qualifitgà d’invalid, suenter l’odissea tras tut las instituziuns? 
La biografia da Jürg B. è er l’istorgia dad ina famiglia che cumbatta per ses uffant, che sto renunziar a bler e far er sacrifizis finanzials. Tuttina ha la famiglia però adina gidà e sustegnì Jürg B. en tut ses svilup e durant sia malsogna. Il raquint autentic da Jürg B. è bain legibel, è infurmativ e tutga sin il viv. Quel che ha legì questa biografia na po far auter che reflectar er davart er sia atgna posiziun, sia atgna sanadad e sia atgna relaziun cun la lavur. 

Il cudesch da Jürg B. «Diagnose Hirntumor oder die ungelebte Kindheit», pon ins retrair a Cuira en la libraria Schuler u pustar en autras librarias (ISBN 3-9522317-0-3).

Il germanist Oskar Eckhardt da Maladers ha legì il cudesch e l’anr ha translatà sia recensiun.