A la maisa

Da Gisula Tscharner
 
La dumengia alva è passada. Ils restaurants san trair flad puspè, suenter il stress (ed il bun gudogn, speranza) da las numerusas emprimas communiuns, e dals confirmaziuns avant Pasca. 

In pau trista sun jau stada blers onns, cur che mes agens uffants eran en la vegliadetgna, cun la quala buobs e mattatschas catolics dastgavan ir vi da la maisa en baselgia e prender la tschavera sontga cun tut ils auters creschids e mez creschids. E tar nus refurmads stuev’ins spetgar cun quai enfin 15 u 16 onns – quella vegliadetgna che difficultescha plitgunsch in’experientscha positiva da la mai-sa sontga. Cler, dapi blers onns datti qua e tscha servetschs divins nua ch’ils uffants san participar en x ina furma dad ina sontga tschai-na speziala. Però l’atmosfera rigida da las 4 dumengias autas cun il vin ed il paun ch’ils creschids (confirmads) prendan, senza brajada che savess magari disturbar cun rir u discurrer u schizunt cun moviments, quella n’è betg anc svanida ord las baselgias da vischnanca. 

Cumbain che l’exclusiun dals uffants dal ritual da communiun nun è fitg veglia (pir dapi la refurmaziun), datti anc adina ina resalva profunda cunter il viver questa tschavera centrala cun fieu e flomma, ensemen cun gronds e pitschens, cun appetit ed intensitad. A propos: En ils temps da medieval survegnivan schizunt ils pops lur toc paun bagnà en vin, en la cuminanza eucaristica. 

Ils auters nun èn megliers, quai vul dir : Ils catolics integreschan bain ils scolars da l’emprima u segunda classa cumplainamain en messa ed eucaristia, ma persuenter na dastgan els betg far quai ensemen cun refurmads u cristians nuncatolics (Speranza fani tuttina, illegalmain). Exact : In pèr signurs, manegiond da savair cumandar il crair catolic, teman che la chapientscha eucaristica da lur muvel vegnia disturbada u tissientada da la chapientscha refurmada da la medema chaussa (la bibla è mo ina). Giuditgar, sch’in carstgaun prenda ses paun e vin cun patratgs cartents e da moda digna u betg, quai sa segira-main mo Dieu sez; quai na san carstgauns mai giuditgar, ni masculins ni feminins, ni en celibat, ni en matrimoni. Er betg in dogma. Il dogma è in construct istoric ed intellectual che n’ha nagut da far cun cardientscha persunala. 

Forsa entschaiva l’invista profunda en la tschavera sontga gia cun mangiar ensemen mintgadi? A la maisa, nua ch’ins parta quai ch’ins ha, paun, risot, charn, salata, in fritg, vin, coca cola, tiramisù… sch’ins ha insumma. E sch’ins nun ha tut quai, savainsa anc adina parter il mez toc paun ed il magiel aua. Parter ils patratgs ed ils sentiments vid la maisa, ils eveniments dal di, las temas, il curaschi, ils sbagls, ils plaschairs. 

Ina maisa sontga savais Vus far en Vossa abitaziun, en l’ustaria u giu pe sco picnic, cun auters ensemen. Sche Vus stidais durant la televisiun ed il radio, lura vai bler meglier, sa chapescha. Nua che dus u trais umans fan cuminanza positiva, respectond in l’auter sco misteri, regal, amia, là viva il spiert da Dieu cun els. Cun u senza dogma. Suenter u avant d’esser confirmà.