Experts da graun

L’uman è daventà in vair expert da graun. I dat dentant anc auters «experts»... 

Tut las sorts da graun tutgan ord vista botanica tar las ervas da cultura ch’èn sa sviluppadas ord ervas selvadias. Sco quai è succedi na san ins betg. L’uman ha realisà gia baud la valur dal graun sco mangiativa. Gia en il temp da crap enconuschevani differentas sorts da graun. En las chombras sepulcralas da las piramidas han ins chattà ierdi (Gerste) e salin dubel (Emmer) dal 5avel e 6avel millenni avant nossa cronologia. Scrittiras veglias dal 4000 avant Cristus documenteschan la cultivaziun da megl (Hirse), ierdi e furment (Weizen) en la Mesopotamia. Il seghel (Roggen) vegn dentant menziunà pir pli tard (1800 fin 1000 a. C.). 

Or da la provegnientscha simpla è sa sviluppada ina tecnica d’agricultura fitg sviluppada e cumplexa che ha permess d’augmentar considerablamain la racolta. Oz enconusch’ins gia sulettamain dal furment passa 12’000 differentas sorts. Qua dovri segiramain experts per vegnir ordlonder cun tantas spezias e variaziuns. 

Auters «experts» da graun èn segiramain er las columbas e las giaglinas. Avais Vus savì che pulschains disponan da natira d’ina preferenza per grauns radunds e quai cun ina segirtad statistica d’almain 99%? Els n’emprendan damai betg pir tras l’experientscha che mo grauns radunds gustan bain. Quai hajan numnadamain chattà or scienziads ch’han dà a pulschains attrappas da grauns en furma radunda, quadra e triangulara. Cun ina probabilitad d’errur da main ch’in pertschient èn pulschains, damai gia a partir da lur naschientscha vairs experts da graun! 

Cun salids cordials 
Karin Kohler-Pattis