Pledarigrond.ch 
Ina tragicumedia en trais acts cun happy end

Da Martin Cantieni

L’emprim act ha entschet la stad da l’onn 2005 insanua en ina tegia d’alp. La partiziun d’informatica da la GiuRu ha fatg in experiment che n’aveva betg main brisanza per la Rumantschia che la stgaffiziun da la nursa clonada Dolly (da lez temp) per l’entira umanitad: Quests uffants impertinents han simplamain copià il cuntegn dal disc cumpact dal Pledari Grond en l’internet. 
Igl è gea uschia che la Lia Rumantscha vuleva gia adina vender il linguatg artifizial er a la uschenumnada basa rumantscha, ma halt vender e betg regalar! E lasuenter èn lura era las reacziuns da la Lia Rumantscha stadas, cura ch’ils giuvens rumantschs han preschentà plain luschezza il prototip dal Pledari Grond online (sa chapescha anc protegì cun in pled clav): La Lia Rumantscha ha smanatschà cun pass giuridics sche la versiun online na svaneschia betg entaifer 4 uras, pertge la GiuRu possedia nagins dretgs d’autur. La Rumantschia mora, l’acceptanza dal rumantsch grischun è miserabla, ma, i na sa gea betg esser che simplamain insatgi vegnia qua e maldovria noss dretgs d’autur dal pledari, u?

Entaifer il segund act e quai stat en cuntradicziun cun la dramaturgia da trais acts èsi reussì da calmar las emoziuns senza chapellinas blauas. E tenor il bun exempel da l’economia privata han ins tratg a niz sinergias da Martin Cantieni ed è sa mess ensemen sco partenaris eguals, fixads entras in contract. Cun quest pass ha ina autra furma da cumbat entschet: „Jau propon da posiziunar il logo trais pixels plinensi u quatter plinengiu, ed il logo da la Lia n’è betg adattà per star en alv sin fund blau...“ – „La suprastanza da la GiuRu ha decidì ch’ella prefereschia dentant il rom blau sura e sut...“

Er questa fasa da producziun ha pudì vegnir terminada entaifer ils termins previs dal concept elavurà, ed il terz act è vegnì introducì. Plaun, fitg plaun, ma tuttina cun il ritmus dal temp che enconuscha nagin perdun, suenter 200 uras da lavur da l’informaticher giuruist, è la data istorica dals 22 da matg 2006 arrivada. En conturn dad auta muntada simbolica – l’event ha gì lieu amez l’areal da la HIGA – è vegnì preschentà dal bab patriarc e da la mamma in pau sfinida en plaina armonia in pop grond: il pledari da l’internet.

Ed jau sai uss pertge ch’i dat anc nagin institut per la perscrutaziun da linguatgs a Cuira: Perquai che gia in pledari online è ina chaussa fitg, fitg cumplexa ed i vala da resguardar fitg, fitg, fitg, fitg bler.